| Functie | Onderwijsgebouw met kantoorfunctie en bijeenkomstfunctie |
| Voltooid in | 2019 |
| Oppervlakte in m2 | 41.504 m² |
| Betrokken partijen | Opdrachtgever: Technische Universiteit Eindhoven Architect: Team V Architectuur Total Engineer: Team RSVP Constructeur: Van Rossum Raadgevende Ingenieurs Installatieadviseur: Valstar Simonis Adviseur bouwfysica en duurzaamheid: Peutz Aannemer: Van Wijnen Adviseur uitvoering, bouwfysica, akoestiek en BREEAM: Nelissen Ingenieursbureau Gevel: Rollecate |
| Adres | Groene Loper 3, 5612 AE Eindhoven |
| Website | www.tue.nl |
Aanleiding
Het voormalige Hoofdgebouw voldeed niet meer aan de eisen van deze tijd. De TU/e koos bewust voor renovatie in plaats van sloop. Zo bleef de bestaande constructie behouden en kreeg het gebouw een nieuwe rol op de campus. De ambitie ging verder dan energie besparen. Atlas moest ook bijdragen aan identiteit, innovatie, een prettige werkomgeving en onderwijs en onderzoek.
Bouwproces
Tijdens het proces stond hergebruik centraal. De bestaande staalconstructie van de gevel en de tussenvloeren bleven zoveel mogelijk behouden. Daardoor bleef de kwaliteit van het oorspronkelijke gebouw zichtbaar en werd veel materiaal bespaard. Zo is er ongeveer 400.000 kilo staal bespaard.
De gevel speelde een grote rol in de transformatie. Atlas kreeg een nieuwe glazen vliesgevel met sterk isolerend triple glas, zonwering en automatisch te openen ramen. Zo kreeg het gebouw meer daglicht, betere isolatie en de mogelijkheid om natuurlijk te ventileren
Gezond gebouw
Atlas laat zien dat een gezond gebouw vraagt om meer dan techniek. Het gaat om de combinatie van lucht, licht, temperatuur, akoestiek, gebruiksgemak en data. TU/e vatte de ambitie samen in vier woorden: behaaglijk, betekenisvol, beïnvloedbaar en begrijpelijk.
Binnenluchtkwaliteit
De gevel van Atlas maakt natuurlijke ventilatie mogelijk. De parallel naar buiten openende ramen zorgen voor frisse lucht, met minder tocht dan bij gewone ramen. In de nacht kunnen de ramen verder open voor nachtspoeling. Zo koelt en ververst het gebouw met buitenlucht
Thermisch Comfort
Atlas gebruikt warmte-koudeopslag (WKO) en heeft geen gasaansluiting. Het gebouw werkt met een temperatuurbandbreedte. Tot ongeveer 20 graden wordt verwarmd. Vanaf ongeveer 24 graden wordt gekoeld. Daartussen krijgen gebruikers meer invloed, bijvoorbeeld door ramen te openen.
Licht
Atlas gebruikt een slim en energiezuinig LED-systeem. Het basislichtniveau is laag, zodat het gebouw minder energie gebruikt. Gebruikers kunnen de verlichting zelf aanpassen via een app of afstandsbediening. Zo combineert Atlas energiebesparing met invloed voor de gebruiker.
Geluid en Akoestiek
De renovatie vroeg veel aandacht voor akoestiek. Het bestaande gebouw had een complexe constructie en een nieuwe indeling met onderwijsruimtes, werkplekken en centrale voorzieningen. Nelissen noemt akoestiek, bouwfysica en duurzaamheid als belangrijke onderdelen van de advisering tijdens de uitvoering.
Look & Feel
De renovatie maakte het oude Hoofdgebouw opener en lichter. De centrale rode trap vormt de herkenbare verbinding door het gebouw. Rond deze trap liggen gedeelde voorzieningen, zoals collegezalen en studieplekken. Daardoor ontstaat een duidelijke routing en meer ontmoeting.
Active design
De rode trap stimuleert beweging en maakt de opbouw van het gebouw begrijpelijk. De trap verbindt de laagbouw met de hoogbouw en koppelt de twee faculteiten aan elkaar. Zo draagt de ruimtelijke opzet bij aan ontmoeting, oriëntatie en dagelijks gebruik.
Data en gebruik
Atlas verzamelt veel data via sensoren en slimme systemen. Hier liggen nog de meeste kansen. De data is er, maar TU/e werkt eraan om die beter te ontsluiten voor beheer, onderzoek en gebruikers. Daarmee is Atlas niet alleen een gebouw, maar ook een leeromgeving voor datagedreven gebouwbeheer.
Duurzaamheid
Atlas is ontworpen als een energiezuinige en circulaire renovatie. Door het bestaande gebouw te behouden, bleef veel materiaal in gebruik. Dat voorkomt afval en beperkt de vraag naar nieuwe grondstoffen. De keuze voor renovatie maakt Atlas daarmee ook een sterk voorbeeld van duurzaam omgaan met bestaand vastgoed.
De CO₂-uitstoot van het gebouw is volgens BREEAM-NL met ongeveer 80% verlaagd, terwijl het aantal gebruikers meer dan verdubbelde. Dat komt onder meer door de sterk isolerende gevel, het ontbreken van een gasaansluiting en de aansluiting op het campusbrede WKO-systeem.
De nieuwe gevel reguleert het binnenklimaat. Triple glas, zonwering en automatisch te openen ramen houden warmte buiten wanneer dat nodig is. Op warme nachten zorgen de ramen voor nachtspoeling. Zo werkt de gevel samen met de installaties, in plaats van ertegenin.
Verder gebruikt Atlas slimme LED-verlichting, aanwezigheidsdetectie en zonnepanelen. Het gebouw gebruikt ongeveer 43 kWh per m² per jaar. Daarmee zit Atlas ruim onder de Paris Proof-referentie van 70 kWh per m² per jaar die in de presentatie werd genoemd.
Resultaat
Atlas is sinds 2019 in gebruik. Het gebouw biedt ruimte aan onderwijs, onderzoek, werken, ontmoeten en ondersteuning. Volgens Van Wijnen gaat het om circa 4.000 studenten. Het gebouw laat zien dat renovatie niet alleen een technische ingreep is, maar ook een kans om comfort, gezondheid en duurzaamheid samen te brengen.
Het resultaat is een gebouw dat minder energie gebruikt, meer daglicht binnenbrengt, natuurlijke ventilatie mogelijk maakt en gebruikers invloed geeft op licht, temperatuur en ramen. Tegelijk is Atlas een living lab. De TU/e gebruikt het gebouw om te leren van data, sensoren en slim gebouwbeheer.
Atlas won in 2017 de International BREEAM Award in de categorie Education en werd in 2019 door Architectenweb uitgeroepen tot Schoolgebouw van het Jaar. Daarmee is het gebouw niet alleen een voorbeeld voor de TU/e-campus, maar ook voor andere onderwijsinstellingen die hun bestaande gebouwen gezond en energiezuinig willen vernieuwen.
Certificaten
Atlas heeft een BREEAM-NL Outstanding-certificering met een score van 96,01%. Het gebouw werd gecertificeerd op 10 april 2019. BREEAM-NL noemt Atlas het duurzaamste onderwijsgebouw ter wereld en vermeldt dat het gebouw bovenaan de BREEAM-lijst van duurzaamste onderwijsgebouwen wereldwijd stond.
Meer informatie
Meer informatie over het project is te vinden via: